Porady dla rolników

Uprawa żyta - gleby lekkiePotencjały optymalizacji uprawy żyta ozimego istnieją i mogą zostać wykorzystane, lecz muszą one być stale, na nowo oceniane w konkretnej, aktualnej sytuacji. Przedstawiam wyniki ścisłych doświadczeń polowych przeprowadzonych przez niemieckich naukowców z Wydziału Rolniczo-Ogrodniczego Uniwersytetu Humboldta w Berlinie.

Warunki klimatyczne Polski i Brandenburgii, gdzie prowadzone były obserwacje są dość zbliżone. Doświadczenia naszych zachodnich sąsiadów mogą więc być inspiracją dla polskich producentów żyta. Tak, jak niemieccy, tak i polscy rolnicy w ostatnich latach obserwują zmiany klimatyczne. Uprawa żyta ozimego powinna więc zostać dostosowana do tych zmieniających się warunków.

Przygotowanie gleby

Z wieloletnich doświadczeń prowadzonych przez Michael Baumecker i Constance Fuchs wynika, iż plon ziarna w przypadku uprawy żyta ozimego po grochu bez użycia pługu jest niższy o około 11% niż w przypadku użycia pługu. Z kolei, gdy przedplonem było inne zboże, plon żyta ozimego w uprawie z kultywatorem nie obniżył się po rezygnacji z pługu. W przypadku siewu bezpośredniego plon był niższy o 11% w stosunku do uprawy z użyciem pługu. W przypadku siewu bezpośredniego i zastosowania kultywatora stwierdzano zazwyczaj wyższe objętościowe zawartości wody w glebie niż w przypadku uprawy płużnej. Jednak wyższa zawartość wody nie wpłynęła dodatnio na plon.

Z punktu widzenia zrównoważonej uprawy, ochrony gleby i ekonomii właściwym rozwiązaniem nie jest ani stałe używanie pługu ani  rezygnacja z niego. Powinno się raczej dążyć do takiej koncepcji uprawy, w której strategie przygotowania gleby będą elastyczne, zależne od stanowiska i płodozmianu, z uwzględnieniem aktualnego stanu gleby i warunków klimatycznych. Unikanie zagęszczeń gleby oraz optymalne zarządzanie słomą przy stosowaniu metod uprawy konserwującej są wówczas gwarantami trwale stabilnego i wysokiego poziomu plonów na słabych glebach piaszczystych.

Siew

Z danych zebranych z doświadczeń wynika, że czas i gęstość wysiewu jest silnie skorelowana z plonem. Decydującym czynnikiem wpływającym na wysokość plonu ziarna jest termin wysiewu. Plon maleje w 38. tygodniu kalendarzowym w porównaniu z wysiewem w 37. tygodniu kalendarzowym o 14% i zmniejsza się po kolejnym tygodniu o kolejne 6%. Oznacza to, że w przypadku wysiewu po pierwszym października spodziewany plon będzie o 20% niższy niż w przypadku wysiewu w połowie września.

Im gęściej wysiewano żyto ozime, tym wyższe uzyskiwano plony – niezależnie od terminu wysiewu. Najbardziej widoczny wzrost plonów rzędu 7-10% występuje w przypadku zwiększenia gęstości wysiewu z 100 do 200 ziaren/m². Kolejne zwiększenie gęstości wysiewu do 300 ziaren/m² prowadziło natomiast jedynie do niewielkiego wzrostu plonu o 1 do 5%.

Równomierny wysiew

Jaki wpływ na wysokość plonu ma równomierne rozmieszczenie nasion w glebie?

W celu znalezienia odpowiedzi na to pytanie w latach 2010 do 2012 przeprowadzono eksperyment modelowy, porównując siew rzędowy i siew punktowy żyta hybrydowego. Wysoki nakład pracy związany z ręcznym umieszczaniem nasion żyta ograniczył wielkość poletka do 1,0m x 1,5m. Poletka obsiane siewnikiem rzędowym mierzyły z uwagi na szerokość siewnika 1,5m x 1,5m. Wysiew precyzyjnie umieszczonych nasion (siew punktowy) skutkował w tym eksperymencie na przestrzeni lat średnio wyższymi plonami o około 40%  w porównaniu z siewem rzędowym. W przypadku precyzyjnego umieszczania nasion możliwy potencjał plonu z danego stanowiska wyczerpany zostaje również dopiero od 150 nasion/m² . Nadwyżka plonu wynika przy tym z wyraźnie wyższych gęstości obsadzenia i gęstości ziarna. W siewie punktowym w każdej badanej gęstości siewu stwierdzono wyższe gęstości łanu lub większe ilości kłosów na m² i wyższe gęstości ziarna. W przypadku precyzyjnego umieszczenia nasion pojedyncza roślina może zaopatrzyć w wodę i niezbędne substancje odżywcze jeden lub dwa kłosy więcej. W przypadku siewu rzędowego rośliny rosnące gęsto obok siebie nie posiadają wystarczającej zdolności kompensacji, by wykorzystać luki powstałe w rzędzie.

Nawożenie azotem

Praktykowana obecnie powszechnie strategia nawożenia w ilości 120 kilogramów na hektar jednorazowo na początku wegetacji okazała się być trafiona. Strategia jednorazowej aplikacji azotu wymaga jednak, by stan obsadzenia na początku wegetacji nie przekraczał ilości 200 roślin/m² dla żyta mieszańcowego. Wysoka podaż azotu wczesną wiosną pozytywnie wpływa na optymalne wykształcenie się roślin. Mogą wytworzyć się silniejsze pędy główne. Przy dawkach azotu poniżej 120 kg/ha rośliny nie mogą wykorzystać potencjału plonowania. Niedobór azotu w stadiach rozwojowych krzewienia i strzelania w źdźbło prowadzi do silnie obniżonych gęstości pędów, a tym samym do niskich gęstości obsadzenia. Na stanowiskach o małej zdolności do kumulacji wody oraz potencjalnej suszy wczesnoletniej druga dawka częściowa azotu nie wykazuje korzystnego wpływu na plonowanie lub wykazuje wpływ niedostateczny.
Michael Baumecker i Constance Fuchs testowali między innymi odmianę żyta hybrydowego SU Performer F1, która charakteryzuje się wysoką dynamiką rozwoju roślin, zarówno jesiennego, jak i  wiosennego znakomicie niwelując straty po zimie. Odmiana ta jest dostępna na polskim rynku, Według badań rejestrowych COBORU, średni plon z 2012-2014 roku wyniósł 113% wzorca.

Doświadczenia niemieckich rolników z uwagi na podobieństwo warunków mogą być w pełni przeniesione na grunt polski. Wykorzystanie tego dorobku pozwoli na uzyskanie dobrego plonu żyta bez konieczności przeprowadzania analogicznych, wieloletnich i kosztownych badań. Nie tak często zdarza się, by rezultaty badań naukowców z innych krajów można w sposób bezpośredni zastosować w polskim rolnictwie. Dlatego nie należy marnować takiej  możliwości..

Anna Rogowska na podstawie wyników badań Michael Baumecker iConstance Fuchs

Tematy:

Porady dla rolników

Agrowłóknina - wsparcie dla ogrodnika

portal rolniczy

Radość z posiadanego ogrodu jest tym większa, czym piękniej wygląda nasza ogrodnicza idylla. Aby móc w ...

Technologia rolnicza

Nowy sklep z częściami do maszyn!

portal rolniczy

W końcu rolnicy doczekali się kompleksowego sklepu. Teraz będą mogli kupić wszystko w ...

Słownik rolniczy

Rolnictwo, portal rolniczy, rolnicze maszyny, sklepy rolnicze, urządzenia rolnicze, rolne, targi, katalog firm, Polska wieś, sklep, warzywa owoce Rolnictwo, portal rolniczy, rolnicze maszyny, sklepy rolnicze, urządzenia rolnicze, rolne, targi, katalog firm, Polska wieś, sklep, warzywa owoce